درس چهارم: نظافت و پیرایش؛ طهارت ظاهری برای آرامش درونی

به نام خدا

# درس چهارم:

نظافت و پیرایش؛ طهارت ظاهری برای آرامش درونی

**هدف درس:**

درک نظافت و پیرایش به عنوان عبادتی معنوی که علاوه بر بهداشت جسم، زمینه تقرب به خداوند و هم‌نشینی فرشتگان را فراهم می‌کند.

نظافت و پیرایش شخصی در اسلام جایگاهی ویژه دارد. طهارت ظاهری در کنار طهارت باطنی، از زمینه‌های تقرب به پروردگار است «إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَ يُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ»؛ خداوند پاکیزگان را دوست دارد؛ و از این حیث بهداشت فردی فراتر از جنبه مادی، عبادتی معنوی محسوب می‌شود.

رسول خدا (ص) می­فرماید: «پاکیزگی بدن را رعایت کنید تا خداوند شما را پاکیزه گرداند. هر بنده‌ای که با بدنی پاک به خواب رود، فرشته‌ای در لباس او با وی می‌خوابد و هرگاه بچرخد، فرشته‌اش می‌گوید: خدایا! این بنده‌ات را بیامرز، چرا که با بدنی پاکیزه خوابیده است.»

شستشوی دست پیش و پس از غذا، مضمضه، استنشاق، مسواک و دفع به‌موقع ادرار و مدفوع از جمله مصادیق بهداشت فردی است که هر کدام نقش مؤثری در دفع شیطان و جذب ملائک دارد. در ادامه برخی از مصادیق بهداشت فردی بررسی خواهد شد.

**اصلاح موها:**

موهای سالم، معیار زیبایی و شادابی چهره است. مغز انسان در ۰.۱ ثانیه وضعیت موها را قضاوت می‌کند و مردان با ریش کامل، ۶۳٪ بیشتر به عنوان رهبر انتخاب می‌شوند. بدن حدود ۵ میلیون تار مو دارد که پوست سر ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار تار را در بر می‌گیرد. موها از جمجمه در برابر ضربه و UV محافظت و دمای بدن را کنترل می‌کنند. مکانیسم «پیلواریکشن» با سیخ کردن موها لایه‌ای هوا به دام می‌اندازد و گرما را حفظ می‌کند. امام کاظم(ع) فرمود: «موهای سر اگر بلند شوند، موجب ضعف چشم می‌شوند؛ کوتاه کردن مو به چشم جلا می‌دهد.» امام صادق(ع) فرمود: تراشیدن موهای پشت گردن اندوه را می‌برد. پیامبر(ص) فرمود: «مجوسیان ریش خود را می‌تراشند و سبیل را رها می‌کنند، ولی ما سبیل را کوتاه می‌کنیم و ریش را وا می‌گذاریم.» سبیل باید آن‌قدر کوتاه شود که پوست زیر آن دیده شود و محاسن در حد یک قبضه کوتاه شود.

**شانه زدن:**

پیامبر(ص) ابتدا ابروان و سبیل را روغن می‌مالید، سپس داخل بینی و در نهایت موهای سر را شانه می‌کرد. ریش خود را ۴۰ بار از پایین به بالا و ۷ بار از بالا به پایین شانه می‌زد و می‌فرمود حافظه را تقویت می‌کند.

فواید شانه زدن شامل ایمنی از ترس، پیشگیری از وسوسه شیطان، افزایش رزق، تقویت جریان خون، کاهش بلغم، قوت جماع و محکم شدن دندان است. امام صادق(ع) فرمود: شانه زدن سر بلغم را از بین می‌برد، شانه زدن ابروها موجب ایمنی از پیسی و شانه زدن صورت باعث محکم شدن دندان‌ها می‌شود.

**کوتاه کردن ناخن:**

 امام باقر(ع) فرمود: «بلند نگه داشتن ناخن باعث فراموشی و لانه کردن شیطان می‌شود.» پیامبر(ص) فرمود: «هر کس بخواهد از فقر در امان باشد و از درد چشم، پیسی و جنون نرنجد، ناخن‌هایش را روز پنجشنبه بعد از عصر کوتاه کند.»

اهمیت این موضوع چنان است که برخی گزارشات، عدم رسیدگی به ناخن را از عوامل انقطاع وحی بر پیامبر(ص) دانسته‌اند. پس رسیدگی به مو و ناخن، جزء مهم زیست مؤمنانه و تأثیر بسزایی در طهارت، دور کردن شیاطین و جذب فرشتگان دارد.